Modul 4: Umjetnost i feminizam
Nona rezidencija – Sarajevo
20 – 22. august 2020

 

Četvrti modul “Umjetnost i feminizam”,  se bavi umjetničkom teorijom i praksom, produkcijom znanja u okviru interdisciplinarnog polja koje obuhvata suvremenu umjetnost, feministički pristup kustoskim praksama, te društvenu kritiku i politiku svakodnevnog života. U fokusu modula je umjetnička produkcija koja se bavi politički i društveno angažovanim temama i koja je nastala u periodu nakon 90tih u BiH, postjugoslovenskom prostoru, ali i šire. Modul je usmjeren ka metodološkom, diskurzivnom i vizuelnom eksperimentiranju sa novim izlagačkim formama, umjetničkim radovima i autorskim pozicijama unutar savremenih umjetničkih scena.

Ovaj modul će posebnu pažnju posvetiti različitim načinima kuriranja znanja i širenja polja suvremene umjetnosti putem feminističkih politika i praksi kroz format Beskrajnog simpozijuma feminističkog kustoskog kolektiva Red Mined.

O BESKRAJNOM SIMPOZIJUMU

Beskrajni simpozijum preuzima antičko značenje pojma simpozijum (grč. συμπόσιον) koji je prvobitno označavao gozbu na kojoj su se vodili filozofski razgovori, ali ukida eksluzivitet antičkog simpozijuma kao društvenog događaja u kome učestvuju samo odrasli muškarci sa statusom građanina. Nasuprot tome, unutar polu-javnog prostora (semi-public space) ovaj simpozij okuplja one kojima je učestvovanje u antičkom forumu bilo zabranjeno – žene i strankinje/stranci – odnosno barbarke i barbare sve one koji nisu imali status građanina u antici. Kroz dijalog i druge diskurzivne činove i forme izvođenja, oslanjajući se na umjetničke prakse, društvene i političko-teorijske tekstove, te feminističko djelovanje, simpozij nas vodi kroz politički angažirana i umjetnički-orijentirana pitanja i odgovore. Sve učesnice pozvane su da zajedno sa nama stvaraju, nadograđuju i mijenjaju program “u živo”.

BESKRAJNI SIMPOZIJUM O CRVENOJ LJUBAVI

Centralna tema ovog ‘barbarskog’ simpozijuma je ideja radikalne ili crvene ljubavi i njezina uloga u utopijskoj i distopijskoj imaginaciji budućnosti. Ljubav je društveni konstrukt koji reproducira patrijarhalne, kapitalističke, pa i kolonijalne odnose. Sa druge, može biti pokretač utopističkih ideja o zajedništvu i zajednici, koja u svojoj krajnjoj istanci predstavlja pobunu protiv raznih mehanizama ljudske eksploatacije. Radikalna promjena shvatanja ljubavi koja cilja na otkrivanje ove druge dimenzije ljubavi potekla je od borbe za emancipaciju žena i društvene revolucije koja se odigravala krajem XIX i početkom XX vijeka. Tada počinje i borba za slobodnu ljubav – slobodnu od svake institucionalne i klasne opresije, oslobođenu od zajednice u obliku braka i buržujske porodice. Borba otvara i teška dodatna pitanja, posebno ona o odnosima i razgraničenjima rada i ljubavi koja do danas ostaju je neriješena, i iako potpuno skrajnuta još uvijek su bolno aktuelna za one najupornije koji zamišljaju ili se bore za neki bolji svijet.

U okviru simpozijuma pred nama baviti ćemo se politikama afekta, ljubavnim distopijama i utopijama, te novom realnošću koja je nastala uslijed pandemije i onemogućila kako društvenost, tako i umjetničku i kustosku praksu unutar javnih prostora zajedničkog života. Posebna pažnja posvećena je društveno-političkim i angažiranim umjetničkim praksama koje mogu da reflektuju, prerade i emancipiraju sopstvene i zajedničke društvene pozicije i da proizvode javnost sferu kroz beskrajne mogućnosti slobodnog eksperimentiranja.

Učesnice simpozijuma će se kroz dijaloge suočiti sa dominatnim društvenim konstruktima ljubavi u javnoj/privatnoj sferi, oblikovanim kroz pojedinačne, kolektivne i institucionalne odnose moći. Otvoriće se pitanje radikalnog feminističkog koncepta ljubavi i emancipacijskog potencijala koji ima u domenu društvene svakodnevnice. Na beskrajnom simpoziju govoriće: Anja Bogojević, Olga Dimitrijević, Andreja Dugandžić, Danijela Dugandžić, Maja Pelević, Jelena Petrović i Lala Raščić uz izvedbu Jusufa Brkića.

 

Raspored
Četvrtak, 20.08.2020

Uvodni dijalog o crvenoj ljubavi – Danijela Dugandžić i Jelena Petrović 

Dijalog 1: Suzanne Lacy:  Šapat, Valovi, Vjetar/Whisper, the Waves, the Wind (1986, min. 28), projekcija 

Gozba: Andreja Dugandžić

Petak, 21.08.2020

Dijalog 2:  Vođenje kroz izložbu POLET ŽENA ANTIFAŠISTIČKI FRONT ŽENA od 1942. do danas – Andreja Dugandžić i Lala Raščić, Historijski Muzej BiH

Dijalog 3: “Emotivni životi partizanki” – Olga Dimitrijević 

Dijalog 4: Prokleta brana – performans Lala Raščić uz izvedbu Jusufa Brkića

Gozba: Andreja Dugandžić

Subota, 22.08.2020

Dijalog 5: Ja govorim svojim slikama’  – Mica Todorović (1900-1981.) autorstvo iz feminističke perspektive  – Anja Bogojević 

Dijalog 6: Politike greške, estetika glitcha – Jelena Petrović

Dijalog 7: Dramsko čitanje Lounli planet i druge priče (izbor) – Maja Pelević i Olga Dimitrijević

Zaključni dijalog: Danijela Dugandžić i Jelena Petrović

Gozba: Andreja Dugandžić

Biografije

 

Anja Bogojević

Anja Bogojević (Mostar, 1985.) je historičarka umjetnosti i kustosica koja istražuje teme angažirane umjetnosti i javnog prostora u okviru suvremenih teorijskih i umjetničkih tendencija. Od 2011. godine zaposlena je na Akademiji likovnih umjetnosti u Sarajevu. Uz Amilu Puzić i Melu Žuljević, suosnivačica je umjetničkog i kustoskog kolektiva Abart (2009.–2013.), a od 2016. s Amilom Puzić vodi Udruženje za suvremene kustoske i umjetničke prakse “Mart”. U značajnije kustoske projekte spadaju: Zenica Trilogy, umjetnica Danica Dakić – Paviljon Bosne i Hercegovine na 58. Bijenalu savremene umjetnosti u Veneciji (2019.), Here and Elsewhere (2016.–2017.), Bauhaus Goes South-East Europe (2013.–2015.),Amnezion: A Collaborative Course for Rethinking the Public (2012.), (Re)collecting Mostar (2011.). Sudjelovala je na internacionalnim izložbama poput Arts, Crafts Stamp; Facts, Maje Bajević, za centralnu izložbu All the World`s Future na 56. Bijenalu suvremene umjetnosti u Veneciji (2015.), Images of Our Time u Pera muzeju u Istanbulu (2015.), Prvo bijenale savremene umjetnosti: Time Machine – No Network u Konjicu (2011.).

Jelena Petrović

Jelena Petrović je istraživačica u oblasti interdisciplinarnih humanističkih nauka, teoretičarka umetnosti, kustoskinja i (ko)autorka više tekstova, publikacija, umetničkih događaja, izložbi i projekata. Doktorirala je na Fakultetu za postdiplomske humanističke studije Institutum Studiorum Humanitatis (ISH) u Ljubljani (2009). U periodu od 2009 do 2014. bila je članica umetničko-teorijske Grupe Spomenik. Pored gostujućih akademskih kurseva i predavanja (UNAM, Meksiko; ISH Ljubljana, ZHdK Zirih; KHIB, Bergen; FPN, Beograd i drugih), pokrenula je kurs o feminističkom kuriranju savremene umetnosti na Akademiji likovnih umetnosti i dizajna u Ljubljani 2014, na kome predaje do 2017. U okviru profesure o umetničkim istorijama centralne i jugoistočne Evrope predavala je o savremenoj teoriji postjugoslovenskih umetničkih praksi na Akademiji likovnih umetnosti u Beču (endowed professorship 2015-2017). Suosnivačica i članica feminsitičke kustoske grupe Red Min(e)d (2011) sa kojom je zajedno kurirala niz izložbi u okviru dugogodišnjeg projekta Living Archive (www.redmined.org). Autorka je knjige Women’s Authorship in Interwar Yugoslavia. The Politics of Love and Struggle (Plagrave Macmillan, 2018). Od 2019. zaposlena je na Institutu za umetničku teoriju i kulturne studije (Akademija likovnih umetnosti, Beč) kao naučna savetnica i voditeljka projekta pod nazivom Umetničke geografije: politika pripadanja (FWF/Elise Richter Program 2019-2023).

Danijela Dugandžić

Danijela Dugandžić je feministička radnica, kustosica, producentica, predavačica i istraživačica, koja je već više od 20 godina aktivna u ženskom pokretu i na polju feminističke umjetnosti. Direktorica je Udruženja za kulturu i umjetnost CRVENA iz Sarajeva i članica feminističkog kustoskog kolektiva Red Mined. Kroz CRVENA-u promovira i pridonosi razvoju nezavisne umjetničke i kulturne scene kombinirajući umjetnost i akademsku zajednicu s društvenim i političkim djelovanjem, te emancipira položaj žena u umjetnosti. Kurirala je niz izložbi i programa sa timom CRVENA i radila sa umjetnicama/cima, akademicima/kama i istraživačicama iz čitavog svijeta. Sa Red Mined kolektivom razvila je i realizirirala program the Bring in Take Out Living Archive (LA), te kurirala izložbe u Zagrebu, Ljubljani, Sarajevu, Beču, Londonu, Belgradu, Cirihu, Štokholmu, kao i 54th Oktobarski Salon u Beogradu 2013. godine, te Beskrajni simpozijum u Minhenu 2015. Kao članica V-Day pokreta protiv nasilja nad ženama i djevojčicama, producirala je predstavu Vaginini Monolozi u Sarajevu, Beogradu i Zagrebu te učestvovala na V-Day događanjima u New Yorku 2001 i New Orleansu 2008. godine. U transdisciplinarnom timu (istraživači/ce, arhitekati/ce i aktivisti/ce) razvila je i sveobuhvatni istraživački i aktivistički program Zajednički grad/Common City, koji se danas zove Sindikalizacija, a bavi se pitanjima urbanog upravljanja, korištenja i zlouporabe javnog prostora u gradu, urbane mobilizacije i mogućnosti stvaranja, održavanja i razvoja onoga što je poznatije i kao “urban commons“. Kurirala je trogodišnji transnacionalni projekt Goethe Instituta, pod nazivom Actopolis u Sarajevu, koji se kroz umjetnost i aktivizam bavio aktualnim urbanim pitanjima u Ateni, Beogradu, Bukureštu, Ankari / Mardinu, Oberhausenu, Sarajevu i Zagrebu. Ko-autorica je trogodišnjeg istraživačkog projekta “Mi, izbjeglice” Goethe Instituta u BiH koji se bavio iskustvom izbjeglištva 90tih godina i kustosica je stalne postavke u Historijskom Muzeju BIH. Za nju je feminizam stil života i zato svaki njen rad počiva na feminističkim vrijednostima i solidarnosti.

Maja Pelević

Maja Pelević je rođena 1981. Diplomirala dramaturgiju na Fakultetu dramskih umetnosti u Beogradu i doktorirala na odseku za teoriju umetnosti i medija na Univerzitetu umetnosti u Beogradu. Drame su joj prevedene na mnoge svetske jezike i igrane u zemlji i inostranstvu. Od 2012. bavi se i režijom i autorskim projektima. Sa Milanom Markovićem je 2012. uradila predstavu „Oni žive“ kada su se učlanili u sedam političkih partija, a 2016. s Olgom Dimitrijević predstavu „Sloboda je najskuplja kapitalistička reč“ inspirisana putovanjem u Severnu Koreju i “Lounli plenet” sa grupom autora 2020. Dobitnica je mnogih značajnih nagrada među kojima su: »Borislav Mihajlović Mihiz« za dramsko stvaralaštvo 2006. i Sterijina nagrada za najbolji savremeni dramski tekst „Pomorandžina kora“ na »Sterijinom pozorju« 2010. Zajedno sa Srećkom Horvatom pokrenula je Filozofski teatar u Beogradu.

Olga Dimitrijević

Olga Dimitrijević, rođena 28.10.1984. u Beogradu, SFRJ. Diplomirala na Fakultetu dramskih umetnosti u Beogradu, i odbranila master tezu na odseku rodnih studija Centralnoevropskog univerziteta u Budimpešti sa tezom „Telo narodne pevačice: konstrukcije nacionalnih identiteta u Srbiji posle 2000. godine“. Autorka drama „Moja ti“, „Narodna drama“, „Radnici umiru pevajući“, „Ja često sanjam revoluciju“, „Samo da se pozdravimo“, “Drama o kraju sveta”… Autorka predstava “Crvena ljubav” po romanu Aleksandre Kolontaj, „Sloboda je najskuplja kapitalistička reč“ (sa Majom Pelević), Lepa Brena prodžekt (sa Vladimirom Aleksićem), Lounli plenet (sa grupom autora).  Dobitnica nagrade Sterijinog pozorja, Mihizove nagrade za dramsko stvaralaštvo, Hartefakt fonda, i nagrade Anđelka Milić za umetnički rad koji promoviše rodnu ravnopravnost. Učesnica Međunarodnog foruma Theatartreffena 2019. Godine.

Andreja Dugandžić

Andreja Dugandžić Studij društvenih znanosti završila je u Utrechtu, 2003. godine, a potom magistrirala Ljudska prava i demokratiju u Jugoistočnoj Evropi, Univerzitet u Sarajevu i Bologni. Dijelom je kolektiva Udruženja za kulturu i umjetnost CRVENA. Ko-autorica  je online Arhiva antifašističke borbe žena Bosne i Hercegovine i Jugoslavije (www.afzarhiv.org), te jedna je od urednica Zbornika – Izgubljena revolucija : AFŽ između mita i zaborava. Svoj umjetnički rad razvija kroz tekst, performans i kolaž. Istražujući ponajviše svakodnevnicu kućnog okruženja, okupirana je širim društveno-kulturnim i rodnim dimenzijama hrane, kuhanja, kućnog rada i ekonomije kućanstva. Surađivala je sa mnogobrojnim umjetnicama i kuratoricama, te nastupala i izlagala diljem regije, Europe i šire: City of women – Ljubljana, Bone-Performance Art Festival – Bern, 54.Oktobarski salon – Beograd, Voxfeminae festival -Zagreb, Tabor Film festival, Doing identity – Minhen, Living Archive: Dada Polis – Štokholm, Viva!art action-Montreal, itd . Jedna je od članica legendarnog benda STARKE (2007-2009), te dio glazbenog projekta Black Water and her Daughter.

Lala Raščić

Lala Raščić, rođena 1977. u Sarajevu, je multimedijalna umjetnica koja u svom radu istražuje različite obrasce materijalne i nematerijalne kulture u građenju vlastitih narativa koji se manifestiraju kroz video performanse, žive izvedbe, instalacije, projekcije, objekte, grafike, slikarstvo i crteže. Njezin interesi istovremeno su usmjereni ka suvremenim i povijesnim pripovjedačkim praksama, složenim sustavima suvremene proizvodnje znanja kao i usmenim tradicijama i folklornim formama. Njezini projekti nastanjuju prostor između koncepta i teatralnosti. Raščić aktivno izlaže u regiji i internacionalno od 1998, a značajnije recentne samostalne izložbe uključuju GORGO Acadiana Center for the Arts, Lafayette, SAD (2019); EE-0, Kino Lumbardhi, Prizren (2018); Eumenide, Museo Lapidarium, Novigrad i Galerija Waldinger, Osijek (2018);  Evil Earth System, Good Children Gallery, New Orleans, (2016); Evil Earth, Kulturni centar Tobačna 001, Ljubljana (2015); How to do Things With Words, ŠKUC, Ljubljana (2014) i Whatever the Object, GfZK, Leipzig (2013). Grupne izložbe uključuju Exhibit A, MGML, Ljubljana (2019); Suvermena umjetnost iz Hrvatske, European Central Bank, Frankfurt AM (2019); Bez anestezije 54. Zagrebački Salon (2019). Među ostalim, Raščić je boravila na rezidencijalnim programima pri Rijksakademie van Beeldende Kunsten, Amsterdam; Q21, Beč; Platform Garanti, Istanbul; KulturKontakt, Beč; i Cite des Arts, Pariz. Raščić je dobtinica je nagrada Future of Europe, Leipzig (2013), prve otkupne nagrade T-HT i MSU, Zagreb (2007) i Young Visual Artist Award Zvono (2006) – a bila finalistica HenkelArtAward (2014) i Young Visual Artist Award Radoslav Putar (2006). Raščić je završila Akademiju likovnih umjetnosti u Zagrebu. Članica je HDLU-a i HZSU-au Zagrebu i organizacije CRVENA iz Sarajeva. Od 2009 do 2017 je bila članica kolektiva Good Children Gallery iz New Orleansa. Od 2017. Raščić uspostavlja atelje u Sarajevu od kad radi i živi na relaciji Zagreb-Sarajevo.

Jusuf Brkić

Jusuf Brkić, rođen 1992 u Gradačcu, je svirač saza – sazlija,  i učenik je jednog od najznačajnijih majstora sevdaha i saza dr. Hašima Muharemovića. Iza sebe ima brojne nastupe, projekte i suradnje u domovini i internacionalno. Studijski album Kuća saza izdao je 2015. u produkciji Damira Imamovića. Brkić je 2017. je pokrenuo Školu saza u svrhu očuvanja Bosanskohercegovačke sazlijske tradicije. Od 2013. surađuje sa Lalom Raščić na projektu Prokleta brana.